Trilobitlerin Gözlerinin İçinde Gözler Olduğu Ortaya Çıktı

 Trilobitlerin Gözlerinin İçinde Gözler Olduğu Ortaya Çıktı
Okunuyor Trilobitlerin Gözlerinin İçinde Gözler Olduğu Ortaya Çıktı

Birinci olarak yarım yüzyıl evvel amatör bir paleontolog tarafından incelenen fosilleşmiş bir trilobit, araştırmacılara sözün tam manasıyla dünyayı görmenin yesyeni bir yolunu açtı.

İlgili İçerikler:

1970’lerin başlarında bu antik eklem bacaklıdan alınan röntgenleri tekrar gözden geçiren araştırmacılar, daha evvel yahut o vakitten beri rastgele bir hayvanda görülmeyen bir göz yapısını ortaya çıkardı.

1970’lerde alınan örnekler tekrar incelendi

Siemens radyoloji kısmının lideri olarak Wilhelm Stürmer, bilinmeyen sırları gün ışığına çıkarmak için X-ışınlarını kullanma konusunda oldukça bir bilgi birikimine sahipti. Bu, bilhassa de paleontoloji alanlarına gitmek için X-ray ekipmanına sahip bir minibüs hazırlayarak körüklediği bir tutku olan fosilleri incelemeye geldiğinde geçerliydi.

Radyolojideki uzmanlığına karşın, bir paleontolog olmadığı için Stürmer’in 390 milyon yıllık bir Phacops geesops fosilinin içinde optik hudutlar keşfettiği savı pek fazla kişi tarafından ciddiye alınmadı. Bahse dair Köln Üniversitesi paleontologu Brigitte Schoenemann, “O vakitler, fosillerde sırf kemik ve dişlerin, yani canlıların sert kısımlarının görülebildiği, lakin bağırsaklar yahut sonlar üzere yumuşak kısımların görülemediği konusunda fikir birliği vardı” halinde konuştu.

Hudutlara ek olarak bir de ommatidia ismi verilen fotoreseptör hücreleri andıran bir “lif” tertibi vardı; lakin bu durumda tuhaf bir biçimde, kabaca kendi çaplarının 25 katı kadar uzamışlardı ve bu, ışık toplayan bir yapı için makul olandan çok daha uzundu. Doğal o vakitten beri pek çok şey değişti. Günümüzde paleontologlar, yumuşak doku yapılarının fossillerde iz bırakabileceğinin farkında ve buna ek olarak suda yaşayan eklembacaklıların bileşik gözlerinde muhteşem uzun ommatidia da keşfedildi.

Her bir göz yaklaşık 200 mercekten oluşuyor

Bu bilgilerin ışığında Schoenemann ve meslektaşları, daha derinlemesine incelemek üzere Stürmer’in özgün imajlarını tekrardan ele aldı. Araştırmacılar; fosilin üzerinden çağdaş CT teknolojisiyle iki sefer geçtikten sonra, tespit edilen filamentlerin neredeyse muhakkak optik hudut lifleri olduğunu belirledi.

Fakat, araştırmacıların dikkatini çeken şey, köpük gibisi lif yuvasının ilişkili olduğu şeydi: İki birleşik göz üzere görünen şey aslında yüzlerceydi ve sol ve sağ kümelere bölünmüş haldeydi. Schoenemann, “Bu merceklerin her birinin altında, sırayla, her biri tekrar küçük bir bileşik göz oluşturan en az altı faset bulunuyor. Yani bir beğenilen yaklaşık 200 bileşik göz (her bir merceğin altında bir tane) var.” diyerek bu gözlerin her birinin, boyutları bir milimetreye kadar olan yaklaşık 200 mercekten oluştuğunu aktardı.

Trilobitler, çeşitli tuhaf ve kusursuz vücutlarıyla geniş bir su niş yelpazesini doldurmaya adapte olarak, yüz milyonlarca yıl boyunca okyanuslara az çok hükmetti. Trilobitlerin en olağanüstü icatlarından birisi ise; eşi görülmemiş karmaşıklıkta bir görsel sistemdi. Bu sistem onlara avlanmada yahut saklanmada, parlaklık ve hareketteki en ince değişiklikleri tespit etmede avantaj sağladı.

Keşif; yeni soruları da beraberinde getirdi

Artık tek bir mercek üzere görünen şeyin aslında iki ‘hiper göz’ içindeki tek bir bileşik göz olduğunu biliyoruz. Bu her ne kadar bize bu gözlerin neden evrimleştiği hakkında ipucu vermese de, bu olağandışı eklem bacaklı hakkında sormamız gereken soruları değiştiriyor.

Biyologlar artık, her bir lens ortasındaki boşluk israfını düşünmek yerine; yüzlerce minik gözün düşük ışığa ahenk sağlamasının yahut daha geniş bir alanda ışık şartlarındaki süratli değişikliklere cevap vermesinin yararları üzerinde spekülasyon yapabilirler. Schoenemann bununla ilgili olarak “Gözün kişisel bileşenlerinin, örneğin, kontrast artırma yahut farklı renklerin algılanmasını sağlayan farklı fonksiyonlar gerçekleştirmesi de mümkündür.” halinde konuştu.

Bu Yazı İçin Ne Düşünüyorsun?

Yorum Yap
Giriş Yap
Yazı Ekle