IV. Murad Kimdir? Hayat Öyküsü

 IV. Murad Kimdir? Hayat Öyküsü
Okunuyor IV. Murad Kimdir? Hayat Öyküsü

Fatih, Yasal, Yavuz üzere büyük Osmanlı padişahlarının hayatına hepimiz hakimiz lakin IV. Murad üzere padişahların hayatını pek bilinmiyor. Mesela IV. Murad denilince herkesin aklına birinci olarak alkol ve tütün yasakları gelir fakat çocuk yaşta tahta çıktığı, o devir İstanbul ve Bağdat’ta büyük isyanlar olduğu ve kaybolan devlet otoritesini tekrar sağlamak için kardeşlerini öldürmeyi göze aldığını pek kimse bilmez.

İlgili İçerikler:

Kabul etmek gerekiyor ki dünyanın üçte birine hakim olan bir imparatorluğu yönetmek için alınan kararları bugün oturduğumuz yerden eleştirmemiz tarihi süreci anlamamamızdan kaynaklanıyor. Annesi Kösem Sultan ve maharetsiz sadrazamlar olmasa tahminen IV. Murad’ı bugün çok daha farklı anıyor olabilirdik. Gelin IV. Murad kimdir biraz daha yakından tanıyalım ve hayatı hakkındaki değişik ayrıntıları görelim.

‘Bir meczup halife olamaz’ dediler, çocuk Murad’ı tahta çıkardılar:

IV. Murad’ın tahta çıkışı öncesi yaşananlara bir göz atalım. Yeniçeri düzgünce raydan çıkmış, imparatorluğun her bir köşesinde terör estirir hale gelmişti. Son olarak Genç Osman’ı tahttan indirmiş ve öldürmüşlerdi. Bunun üzerine tekrar I. Mustafa tahta çıkarıldı lakin şeyhülislam tarafından akli istikrarı yerinde görülmedi ve onun yerine şimdi çocuk yaşta olan IV. Murad tahta çıkarıldı.

I. Ahmed’in Kösem Sultan’dan olma oğlu olan IV. Murad, 1623 yılında tahta geçtiğinde şimdi 11 yaşındaydı. Tahta çıktığı vakit İstanbul’da hala küçük isyanlar devam ediyor lakin en değerli isyan Bağdat’ta yaşanıyordu. İran kışkırtmalı Bağdat isyanı ile birlikte bir de Genç Osman’ın kanı yerde kalmayacak diye tuttuğu yeniçeriyi öldüren Erzurum Valisi Abaza Mehmed Paşa başkaldırıyordu.

IV. Murad 20 yaşına gelene kadar ülkeyi Kösem Sultan ve sadrazamlar yönetti. Maalesef bu istekli sadrazamlar bir o kadar da beceriksizdi ve bir türlü işe fayda aksiyonlar yapamadıkları için tekraren değiştirildiler. Son olarak Dâmâd Hüsrev Paşa sadrazam olarak Abaza isyanını çözdü. Lakin Bağdat hala kaynamaktaydı.

IV. Murad saltanatı tam manasıyla başlıyor:

IV. Murad artık genç bir delikanlı olduğunda devletin annesi ve beceriksizler sadrazamlar tarafından yönetim edilmesine müsaade vermemeye başlayarak pek çok devlet adamını idam ettirmiştir. Bu periyotta İstanbul’da isyanlarda şahsen alana inerek gücün kendisinde olduğunu halka hatırlatmış ve isyan eden pek çok başıbozuğu alaşağı etmiştir.

Ona Bağdat Fatihi unvanını kazandıracak sefere çıkması ise en değerli icraatlerinden biridir. Ortalığın karışık olmasından faydalanan İran Şahı, Bağdat’ta sonu gelmez isyanları desteklemeye devam ediyordu. İkinci İran Seferi sonunda IV. Murad, Bağdat’ı tekrar Osmanlı topraklarına kattı. Yapılan seferler boyunca gözüpek ve cesurluğuyla anıldı.

Heybetiyle göz korkutan gürz:

IV. Murad, yavuz olduğu kadar güçlü bir padişahtı. Osmanlı tarihinde pek çok güçlü asker ve mahir kumandan olan padişah vardır ancak hiçbiri IV. Murad üzere bir gürz kullanmamıştır. Bugün Topkapı Sarayı müzesinde görebileceğiniz IV. Murad’ın gürzü tam 200 okka yani 256 kilogramdır.

Gürz nedir bilmeyenler için anlatalım; tek elle kullanılan bir savaş topuzudur, öldürücü darbeler vurmak ve zırh parçalamak için kullanılır. Yani IV. Murad 256 kiloluk bir gürzü tek eliyle kullanıyor, savaşıyor ve düşmanını öldürebiliyordu. Hayli genç bir sultan için hayli büyük bir güç.

IV. Murad mevti:

Bağdat Fatihi unvanıyla İstanbul’a dönen IV. Murad, bir ava çıktı. Avdan döndüğünde yatağa düşecek kadar hastaydı. Ataları üzere nikris yani gut hastalığından muzdarip olan IV. Murad, onlarca gün yatakta kaldı. Şimdi 28 yaşındayken 8 Şubat 1640 tarihinde hayatını kaybetti. Yerine, hayatta kalan tek kardeşi İbrahim geçti. Zira öteki bütün kardeşlerini öldürtmüştü.

IV. Murad kardeşlerini neden öldürttü?

Osmanlı İmparatorluğu’nda şehzadeler tahta çıkmadan evvel sancaklara gönderilir ve devlet yönetme deneyimi kazanırlardı. Lakin bu gelenek bozuldu ve şehzadeler sarayın bir odasında taht sırası beklemeye başladılar. Bu durum, hem imparatorluğun neden güç kaybettiğini hem de kimi sultanların neden akıl sıhhatini kaybettiğini açıklıyor.

IV. Murad tahta çıkmadan evvel sultanlar yeniçeri ocağı ve devlet idaresi tarafından öldürülüyor, yerlerine zati kafeste beklemekte olan öbür varisler geçiriliyordu. IV. Murad ocağın ve idarenin gücünü kesmeye başlamıştı fakat bir odada yerine geçmek için bekleyen kardeşlerinin olması, otoritesini güçlendirmiyordu.

Bağdat seferinden döndüğü sırada annesi Kösem Sultan’ın bir şeyler çevirdiği haberini alan IV. Murad, kardeşleri Bayezid, Kasım ve Süleyman’ın katlini emretti. Annesi tarafından saklanan İbrahim dışında bu üç şehzade kafesten çıkarılarak boğduruldu. İbrahim de öldürülseydi bugün Osmanlı soyu devam etmeyecekti.

IV. Murad kahvehaneleri neden yasakladı?

IV. Murad; alkol, tütün ve kahve kullanımını yasaklayarak bu eserlerin tüketildiği kahvehane ve meyhaneleri de kapattırmıştır. Pek çok uzmana nazaran bu eserler haram olduğu için yasaklanmıştı. Birtakım uzmanlar ise o periyot İstanbul’da sık sık yaşanan yangınlar sebebiyle bu eserlerin yasaklandığını söylüyor. Gerçek ise biraz daha karmaşık.

IV. Murad’ın saltanatı sırasında imparatorluk büyük güç kaybetmişti. Hatta saraydaki altın ve gümüşlerin eritilerek paraya dönüştürüldüğü bile söylenir. Bir de üstüne farklı bölgelerde isyanlar çıkınca hanedanlık uygunca halkın lisanına düşmeye başlamıştı. Halkın toplanıp dedikodu yaptığı en tanınan yerler ise kahvehanelerdir.

Zati isyana hazır bir halkın bir de kahvehanelerde ve meyhanelerde toplanarak devlet aleyhine dedikodu yapmasını istemeyen IV. Murad, tüm bu toplantı yerlerini yasaklamıştır. Yani alkol ve tütün yasağı, haram – helal olayından fazla o periyot halkın devlet hakkında dedikodu yapmasını önlemek emeli taşıyordu.

Şimdi çocuk yaşta tahta çıkmasına karşın hamaseti ve gücü ile tanınan IV. Murad kimdir sorusunu yanıtladık ve bu az tanınan padişah hakkında bilmeniz gereken ayrıntılardan bahsettik. Türk tarihi, birçok vakit anlatılanlardan çok daha derin öyküler gizler. Biraz araştırmanın kimseye ziyanı olmaz.

Bu Yazı İçin Ne Düşünüyorsun?

Yorum Yap
Giriş Yap
Yazı Ekle