Cins Kedi mi, Tekir Kedi mi Sahiplenmek Daha Mantıklı?

 Cins Kedi mi, Tekir Kedi mi Sahiplenmek Daha Mantıklı?
Okunuyor Cins Kedi mi, Tekir Kedi mi Sahiplenmek Daha Mantıklı?

Pet shop’larda, hayvan sirklerinde, hayvanat bahçelerinde yahut çiftliklerde para kazanmak uğruna ziyan verilen hayvanlar, insanlığın tabiata karşı yaptığı zulmün en büyük ispatlarından birini oluşturuyor. İnsanların sahiplenmek ve korumak üzere gayeler dışında çeşitli sebeplerle cins hayvanlara duyduğu merak, hayvan haklarının hiç edilmesine ve doğal hayatın ziyan görmesine neden oluyor.

İlgili İçerikler:

Cins hayvanların sahip oldukları ve bize sempatik gelen özellikler birtakım genetik deformasyonlar sonucunda oluşuyor ve bu nedenle cins hayvanlar, ömürlerini adeta azap dolu bir biçimde geçirmek zorunda kalabiliyorlar.

Not: Aslında taksonomik bakımdan tüm evcil kediler birebir cins ve tıpkı çeşittir. Halk ortasında “cins” olarak kullanılması kusurludur. “Varyasyon” yahut “ırk” daha yanlışsız bir kullanımdır. İçerikte örnek olarak kedileri ele almış olsak da insanların yapay seçilime maruz bırakarak özelliklerini değiştirdiği öbür hayvanlar için de tıpkı meseleler geçerlidir.

Denetimsiz bir formda uygulanan yapay seçilim, neden hastalıkları pekiştiriyor?

Emsal özelliklere sahip bireyler birbiriyle çiftleştirilirse yapay seçilimin tesiri daha süratli olur. Yakın akrabalar benzeri özellikleri daha fazla taşıdıkları için hayvanlar “ensest” ilgilere maruz bırakılıyor. Bu yüzden o popülasyonun gen havuzu daralıyor ve hayvanın ortalama bağışıklık seviyesinin düşmesine ve bilhassa çekinik genler üzerinden aktarılan ve kimileri bireyin sıhhatini çok önemli seviyelerde etkileyebilen genetik hastalıkların görülme sıklıklarının artmasına yol açıyor.

Akraba evlilikleri beşerler için olduğu üzere evcil hayvanlarımız için de tıpkı biçimde makus bir şeydir.

“Cins” köpeklerdeki birçok hastalığın görülme sıklığının, kanserden vefat oranlarının cinsleştirilmemiş köpeklerden daha fazla olduğu bilinmektedir.

Seçilim gösterilen varyant (cins) kedilerde birçok kalıtsal hastalık görülebilir.

Bu hastalıkların kimileri rastgele mutasyonlardan kaynaklanır ve belirli varyasyonlar içinde bu hastalıklar sabitlenir, yani ortalamaya nazaran daha fazla ya da çok daha fazla ortaya çıkar. Bir öbür durumda ise direkt hayvanın sıhhatini bozan bir durum beşerler için seçim nedeni olur. Kıvrık kulaklar, basık yüzler, uzun yüzler, kısa bacaklar, kuyruksuzluk, kürksüzlük, çok uzun kıllar vb. Beşerler ticari paha oluşturacağını düşündükleri bu özelliklere sahip ırklar üretirler.

Bu ırk oluşturma süreci sırasında arzulanan bu özelliklerin sabitlenmesi için sık sık yakın akraba çiftleştirmeleri gerçekleştirilir. Kardeşler birbirleriyle ve ebeveynleriyle tekraren çiftleştirilir. İstenen özelliklere sahip yavrular seçilir ve bunlarla çiftleştirilmeye devam edilir.

Bu sürecin sonunda ortak özelliği sakatlık ve hastalık olan ırklar elde edilir. Bu sakatlıklar ya da hastalıklar, mesela basık yüzlülük (brakisefali), insanlarca tatlı bulunduğu, üreticiler ve maalesef birtakım makûs niyetli beşerler için ticari kıymet oluşturduğu için sakatlık olarak lisana getirilmez, ismi konmaz, hayvan sahiplenecek beşerler net bir lisanla bilgilendirilmez ancak bu durum maalesef sayısız kedinin hayatını farklı seviyelerde düşünce, ağrı, acı, ızdırap içinde geçirmesine neden olabilir. Kimi tıbbi müdahaleler yapılabilse de güzelleşme neredeyse hiçbir vakit mümkün olmadığı üzere genelde yalnızca semptomatik tedavilerle hayvanların sıkıntısı azaltılabilir.

Bu tür ırkların (cinslerin) tüm bireyleri tabii ki hayatlarını eşit derecede kötü ve sağlıksız geçirmeyebilir ama resmin geneline baktığımızda artık elimizde bu durumu sürdürmenin yani bu nitelikteki hayvanları çoğaltmanın zalimlik olduğunu anlamamıza yetecek düzeyde bilimsel veri bulunmaktadır.

İngiliz Veterinerler Birliği (BVA), İngiliz Küçük Hayvan Veterinerleri Birliği (BSAVA), Alman Veterinerler Odası (BTK), Uluslararası Kedi Bakımı Derneği (International Cat Care) bu nitelikteki hayvanların çoğaltılmaması gerektiğini vurgulayan deklarasyonlar yayımlamış, kampanyalar (#HealthOverLooks #NotNormal) yapmıştır.

Unutmayalım, bir evcil hayvanın herhangi bir özelliği, insan desteği olmadan hayatta kalmasını engelliyorsa, yaşam kalitesini düşürüyorsa ya da o özelliğin olmadığı halinden daha zor ve sağlıksız bir yaşama neden oluyorsa, bu özellik insanlara ne kadar şirin görünse de bir hastalık, sakatlık ya da anomalidir.

Kedilerde görülen genetik hastalıkların neredeyse hepsine yatkınlık gösteren ve yassı burunlu kediler gibi solunum sorunları ile dünyaya gelen İran kedileri de acı içinde yaşar.

Burunlarının düz olması, kemiklerinin basık olmasından kaynaklanır. Bu nedenle solunum zorluğu çeken İran kedileri, ayrıca kafataslarının çöküklüğü nedeniyle de gözlerinde iltihaplanma ve diş yapılarında bozukluk yaşarlar.

Bu durum gözyaşlarını kolay akıtamayıp göz çevresinin hep iltihaplı ve kahverengi bir çemberle kaplanmasına sebep olur. Diş bozuklukları ise çene bozukluklarına yol açarak beslenmelerini zorlaştırır. Ayrıca İran kedilerinde böbrek taşı oluşma riski diğer türlere göre daha yüksektir.

Scottish Fold’lar kesik kulakları ve yuvarlak suratlarıyla tanınırlar ve en son türetilen yapay bir kedi cinsidir.

Çok fazla talep gören bu kediler aslında ömürlerini acı çekerek geçiriyorlar. Kulaklarının kesik gibi gözükmesine sebep olan kıkırdak yoksunluğu, bütün vücutlarındaki eklemlerde kendini göstermeye başladığında iskelet sistemi çökmeye başlıyor. O kadar zayıf bir yapıya sahipler ki, eklemlerinde eksiklik, yamukluk ve deformasyon nedeniyle ömür boyu tedavi görmek ya da ameliyat olmak zorunda kalabiliyorlar.

Ankara ve Van kedilerinde beyaz tüylü ve mavi gözlü olanlarında genetik mutasyon sonucu sağırlık görülme ihtimali diğer kedilere oranla %90’ın üzerindedir.

Munchkin kedilerinin özelliği olan kısa bacaklar da yine bacaklarında bulunan eklemlerin deformasyonundan kaynaklanır.

Röntgende de görebildiğiniz üzere normal bir kedinin bacağı ile Munchkin kedisinin bacağı arasındaki fark kendini açıkça göstermektedir. Bu durumun yarattığı acının üzerine cüssesini bu minik ayaklara yüklediği gerçeğini de söylersek sanıyoruz ki bunun işkenceden öte bir şey olmadığına hemfikir oluruz.

Bu cinslerin dışında Maine Coon, Siyam, Ragdoll, Munchkin ve Manx kedileri ile Norveç Orman kedileri de bu tür genetik problemlere sahip olan diğer türlerdir.

Tekir kedi sahiplenebilirsiniz. Çünkü hem en sağlıklısı hem de sokakta yaşam mücadelesi vermelerinin önüne geçebilirsiniz.

Kedi seçimi yaparken de tekir kedi tercih etmek hepimizin yararına olacaktır. Unutmayın ki tekir kediler birçok cinsin çiftleşmesi nedeniyle geniş bir gen havuzuna sahiptir. Bu nedenle daha sağlam bir yapı gösteren tekirler aynı zamanda diğer cinslere göre oldukça hareketli ve zekidirler de.

Açık olan şey, birilerinin ekonomik getirileri bitmedikçe hayvan tacirliğinin önünün kesilmeyeceği… Fakat biz bu konuda bir şeyler yapabiliriz: Öncelikle cins kedi satın almamak, hatta kedi satın almamakla işe başlayabiliriz. Kedi bakmak istiyorsak bakabileceğimiz kadarını sahiplenmek ve mümkünse kedimizle her gün ilgilenmek zorundayız.

Kaynaklar: 1, 2, 3

Bu Yazı İçin Ne Düşünüyorsun?

Yorum Yap
Giriş Yap
Yazı Ekle